< Terug naar overzicht

Interview: Minister Annemie Turtelboom. “Economische migratie is drie keer winnen”

Als u uw werknemers niet meer in eigen land vindt, dan moet u ze ergens anders zoeken. Rationeel bekeken lijkt gerichte economische immigratie niet het gekste idee, zeker indien de fouten uit het verleden niet herhaald worden. Federaal minister van Migratie- en Asielbeleid Annemie Turtelboom (Open VLD) is een gedreven pleitbezorger. Waarom en hoe?

Maandag 13 oktober, 16 uur. De ministerraad is uitgelopen en nog niet afgelopen. De kans is miniem dat minister Turtelboom haar slagen (zie verder) thuishaalt. Toch straalt ze een zekere onverstoorbaarheid in haar overtuigingen en beleidslijnen uit, ook al wordt ze bijna dagelijks op de korrel genomen door een bonte selectie critici, politici en activisten. Vooral op het terrein van het asielbeleid is het soms spitsroeden lopen. Eigenlijk heeft ze een bevoegdheid waarmee ze voor bijna niemand goed kan doen, het zal altijd wel te hard of te zacht zijn. Maar dat lijkt haar niet te deren. De federaal minister van Migratie- en Asielbeleid Annemie Turtelboom (Open VLD) stoomt vooruit en plaatst meer dan veel andere junior ministers haar punten op de agenda wanneer het haar uitkomt.
Ze schrikt niet terug voor een robbertje met de onderhand beruchte Joëlle Milquet, federaal bevoegd voor Werk en Gelijke Kansen, met wie ze wel eens een grensconflict uitvecht. Eigenlijk is het simpel. Turtelboom specialiseerde zich de voorbije jaren als liberaal parlementslid in de domeinen werk, sociale zaken en pensioenen. Al langer is ze een fervente voorstander van enerzijds een grotere activering van werklozen en anderzijds een gecontroleerde economische migratie om de krapte op de arbeidsmarkt te bedwingen, de economische groei te stimuleren, en de pensioenen en sociale zekerheid veilig te stellen. Milquet daarentegen is voor een zeer ruime regularisatie van zogenoemde illegale vreemdelingen en loopt zacht gezegd niet warm voor het idee dat werklozen extra moeten geactiveerd worden.
Het is dus geen toeval dat premier Leterme op 14 oktober jl. wel een akkoord over de begroting kon aankondigen, maar niet over asiel en migratie (evenmin over de activering van werklozen trouwens). Ooit komt het er nog wel van, al was het maar omdat Europa de bakens zal uitzetten en daarin snel vooruitgang lijkt te boeken.
Ondertussen blijft minister Turtelboom druk uitoefenen om de economische immigratie te stroomlijnen, te verruimen en te versnellen. Voor u zou dat een goede zaak moeten zijn. Of niet?

Waarom noemt u economische migratie een noodzaak?

Annemie Turtelboom: “In februari 2008 telde de VDAB bijna 37.000 niet ingevulde vacatures. Bij de Forem stonden 20.000 jobs open, bij Actiris 16.000. Dat geeft voor geheel België 73.000 vacatures. Het is stom dat deze niet ingevuld worden, omdat deze situatie de economische ontwikkeling van de ondernemingen afremt en bijgevolg ook de inkomsten van de sociale zekerheid en de overheid. Economische migratie is dus op korte termijn één van de noodzakelijke wegen om de ondertussen vertragende groei weer te stimuleren.
We moeten echter evenzeer rekening houden met de iets langere termijn. Over vijf à tien jaar slaat de vergrijzing zo genadeloos toe, dat we louter daarom nieuwe mensen nodig hebben om onze economie – en de pensioenen en de sociale zekerheid – te schragen. Vandaag staat in België één gepensioneerde tegenover twee werknemers, in 2050 zal er per werknemer een gepensioneerde zijn. De druk wordt enorm groot. Nu vormen de pensioenen 8,9% van het bruto binnenlands product, in 2050 wordt dat 13,4%.
Gerichte economische migratie is een noodzakelijke factor om de facturen van pensioenen en gezondheidszorg te blijven betalen. Tenzij men akkoord gaat met een forse verhoging van de belastingen, een zware verlaging van de pensioenen, een verdere verhoging van de pensioenleeftijd, een minder goede en duurdere gezondheidszorg of een combinatie van deze elementen…”

U stelt dat een economische migrant geld opbrengt voor dit land. Weet u ook hoeveel?

Annemie Turtelboom: “We hebben het berekend: gemiddeld 23.000 euro netto voor een gezin van twee werkende volwassenen met twee kinderen. Aan de inkomstenzijde zitten de sociale-zekerheidsbijdragen en de directe en indirecte belastingen. Die liggen per saldo een stuk hoger dan de extra uitgaven voor onderwijs, gezondheidszorg en kinderbijslag die nodig zijn om dit gezin een gelijke levenskwaliteit te bieden.”

Niet iedereen is even overtuigd. We presenteren u de tegenargumenten voor wat ze waard zijn. Tegenargument 1: ‘Economische migratie moet niet of hoeft alleszins geen prioriteit te zijn: eerst moet de arbeidsreserve van de al in België aanwezige migranten – legale en/of illegale - aangesproken en uitgeput worden.’

Annemie Turtelboom: “Een deel van de openstaande vacatures kan ongetwijfeld ingevuld worden door een binnenlands activeringsbeleid, voor een ander deel is dat zeker niet het geval. Voor mij sluiten de twee zaken elkaar niet uit, het is een en-en-verhaal. Economische migratie mogelijk maken zonder de al aanwezige arbeidsreserve te activeren is niet goed. Daarom vind ik ook dat in sommige streken jongeren moeten aangesproken worden, dat vijftigplussers moeten geactiveerd worden, dat de termijnen voor de opvolging van werklozen door de RVA moeten verkort worden. En dat er nog meer moet geïnvesteerd worden in vorming en opleiding. Degenen die stellen dat we geen nood hebben aan economische migratie zijn vaak dezelfden als zij die vinden dat werklozen niet moeten geactiveerd worden.
Bij economische migratie is het trouwens van het grootste belang dat die werknemers hier komen werken tegen de arbeidsvoorwaarden die hier gelden. Daarmee bedoel ik dat de minimumlonen, de wetgeving inzake de overuren en het welzijn op het werk moeten gerespecteerd worden. Werklozen en werkenden mogen immers niet uit de markt geprijsd worden door economische migranten. Bij ons doe je dat niet.
Voorts ben ik ervan overtuigd dat werkgevers niet voor hun plezier werkkrachten zoeken in het buitenland, als er op onze arbeidsmarkt kandidaten beschikbaar zijn.”

Tegenargument 2: ‘Economische migratie organiseren is asociaal: ze zuigt de beste arbeidskrachten weg uit de landen van herkomst, die hen voor hun ontwikkeling nog meer nodig hebben dan wij voor de onze.’

Annemie Turtelboom: “Dat is de theorie van de ‘braindrain’. Ik spreek liever over ‘braingain’. India, bijvoorbeeld, heeft jarenlang consequent zijn beste krachten naar het buitenland gestuurd. Het resultaat? Deze economische emigranten verdienden geld en stuurden een deel daarvan naar het thuisland. Zij deden ongelooflijk veel ervaring op en kregen de beste vorming. Het land van herkomst doet op die manier ook een goede zaak.
Ik geloof niet in het verhaal dat die landen worden leeggezogen. Kijk naar Marokko: 400.000 jongeren studeren daar jaarlijks af, maar op de arbeidsmarkt worden er voor hen slechts 160.000 banen gecreëerd. Waarom zouden de mensen met bepaalde competenties die we hier nodig hebben niet in België mogen werken? In een hele reeks landen met een jonge bevolking is er gewoon een overschot van gediplomeerden op de arbeidsmarkt.
Economische migratie moet een win-win-win-situatie zijn. Voor ons land, doordat ze de economische ontwikkeling en de sociale zekerheid ondersteunt. Voor het land van herkomst, doordat er geld terugvloeit en de economische migranten veel leren. En voor het individu, dat zijn financiële situatie verbetert en zich verder ontwikkelt.”

In het beeld dat u schetst van de economische migratie en haar voordelen zit impliciet de vooronderstelling verweven dat de buitenlanders hier tijdelijk - voor hoogstens enkele jaren - verblijven. Klopt dat?

Annemie Turtelboom: “Niet helemaal. Een deel van de immigranten zal terugkeren, een ander deel zal blijven. Voor mij is dat perfect. De basis van alles blijft dat bedrijven de mogelijkheid moeten krijgen om waar dan ook de personen aan te werven die ze niet vinden op onze arbeidsmarkt en die ze nodig hebben om verder te groeien en zich te ontwikkelen. Het mag niet dat omwille van krapte op de arbeidsmarkt de ondernemingen hun activiteit noodgedwongen beperken, verlagen of ergens anders onderbrengen. Ik herhaal het: als dit gebeurt binnen het kader van onze arbeidsvoorwaarden, is er daarmee geen enkel probleem.”

Tegenargument 3: ‘We kunnen in een tijd van stagnatie, recessie of zelfs crisis maar beter niet te hard van stapel lopen. De werkloosheid zal stijgen, waarom dan nog buitenlanders importeren?’

Annemie Turtelboom: “Maar we verplichten de bedrijven toch niet om buitenlanders aan te werven? We scheppen alleen de mogelijkheid daartoe als er niemand te vinden is op de eigen arbeidsmarkt. Dat is essentieel.”

Samen met de activering van werklozen, zorgt het dossier migratie en asiel voor blijvende onenigheid binnen de federale regering. Tijdens de begrotingscontrole van medio oktober werd hierover geen akkoord bereikt. Zullen we op het vlak van economische migratie moeten wachten tot Europa de kastanjes uit het vuur haalt?

Annemie Turtelboom: “Er bestaan vandaag toch wel mogelijkheden. Werknemers uit acht van de tien nieuwe EU-lidstaten kunnen op vijf dagen een arbeidskaart ontvangen voor een knelpuntberoep. Ik hoop dit te verruimen naar alle EU-lidstaten en de grenzen eerder open te maken dan mei 2009.
Daarnaast blijft er het probleem van de niet-EU-landen. Hooggeschoolde en leidinggevende werknemers uit die landen die minimum 35.000 euro verdienen exclusief sociale lasten, kunnen op dit ogenblik in België komen werken. Ik wil daarin een stuk verder gaan en ook een regeling treffen voor lagere banen, zodat we – alleen waar echt nodig – onze economie maximale kansen en zuurstof kunnen bieden.
Overigens raakt de problematiek niet alleen de privébedrijven, ook voor de social profit is de arbeidsmarkt te krap geworden. Honderden vacatures voor verpleegkundigen geraken niet ingevuld en hetzelfde geldt voor andere taken in de zorgsector. Het doembeeld is dat we straks wel voldoende en uitstekende rusthuizen en ziekenhuizen hebben, maar dat de mensen om deze te laten functioneren niet beschikbaar zijn. Het probleem zal met de vergrijzing alleen acuter worden als we het niet aanpakken.”

Moet economische migratie voor niet-knelpuntberoepen mogelijk zijn?

Annemie Turtelboom: “Ik zou het goed vinden als het al kan voor knelpuntberoepen, maar voor mij mag het inderdaad best ruimer. Ik zou de bestaande Belgische regeling willen uitbreiden tot gewone jobs vanaf een bepaald loonniveau. In de gevallen dat er een reële behoefte is, welteverstaan. De voorwaarde is in ieder individueel geval dat voor elke economische migrant er hier een werkgever klaarstaat die hem of haar wil aanwerven. Het is niet de bedoeling dat men zomaar langskomt en daarna werk zoekt.”

Even terug naar de EU: wat verwacht u op dat front?

Annemie Turtelboom: “De Europese richtlijn voor de economische migratie – de ‘blue card’-richtlijn – zit in de laatste fase. Zij zal de nationale regelingen aanvullen. Dit wil zeggen dat ondernemingen zullen kunnen kiezen via welke regeling ze een buitenlander aanwerven, de nationale of de Europese.
Het ‘blue card’-systeem heeft als voordeel dat werknemers daarmee gemakkelijker kunnen bewegen binnen Europa. Wie, bijvoorbeeld, in België aangeworven wordt, kan na verloop van tijd ook in andere EU-lidstaten gaan werken. Wie op basis van de Belgische wetgeving aankomt, kan alleen hier werken.
De ‘blue card’ is vooral gericht op hooggekwalificeerde personen en wordt ingevoerd omdat men merkt dat veel economische migranten van een hoog niveau Europa links laten liggen ten voordele van onder meer Noord-Amerika. De Europese Unie is zich ervan bewust dat zij zo kansen mist om haar economie te versterken.
Waarschijnlijk zal de Europese richtlijn op de volgende ministerraad aanvaard worden en voor het einde van dit jaar goedgekeurd worden door het Europees Parlement. Vervolgens is er twee jaar de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving.”

Welke randvoorwaarden moeten worden vervuld om van economische migratie een economisch en sociaal succes te maken? Welke fouten en verkeerde inschattingen van de ‘oude’ migratiebewegingen moeten nu vermeden worden?

Annemie Turtelboom: “De voornaamste fout die gemaakt werd bij economische migratiegolven uit het verleden, is dat de overheid zich toen richtte op het aantrekken van bepaalde groepen en nationaliteiten. Vandaag is zoiets niet meer aan de orde. Als je in het kader van economische migratie mikt op het aantrekken van individuen, dan verloopt de integratie in de samenleving veel gemakkelijker. Recent onderzoek heeft dat aangetoond. Werken met individuen vind ik dus de allerbelangrijkste randvoorwaarde.
Een andere randvoorwaarde is dat de bevoegdheden migratie en integratie bij een en dezelfde minister ondergebracht worden. Dat lijkt logisch, maar in de complexe Belgische staatsstructuur is dit niet het geval. Migratie is tot nader order een federale bevoegdheid, integratie een taak van de gemeenschappen.
Ten slotte moeten ook de sociale en arbeidswetgeving en de cao’s volledig gerespecteerd worden. Dat heb ik al aangehaald, maar ik kan het niet genoeg beklemtonen.”

Is het een optie om ‘illegale’ migranten met economisch potentieel te ‘regulariseren’?

Annemie Turtelboom: “Jazeker, dat is een mogelijkheid. De prioriteit is het beter organiseren van de migratie, met een economische toetsing. Daarmee bedoel ik dat economische migratie moet toegelaten worden en dat tegelijkertijd misbruiken aangepakt worden. Regularisatie is voor mij zeker een optie in het geval van personen die de taal van de streek waar ze wonen spreken en die werken of werkbereid zijn. Dit zijn de essentiële voorwaarden en de beste garanties voor integratie. Het is onze verantwoordelijkheid de betrokkenen niet alleen papieren te geven, maar hen ook een toekomst te bieden.” ■

CV Annemie Turtelboom

• Geboren in 1967 in Ninove, opgegroeid in Geraardsbergen.
• Woont in Puurs.
• Studeerde af als regent en behaalde aan de KU Leuven een master in de Economie.
• Carrière
- Tot 2003 was Turtelboom opleidingsverantwoordelijke aan de Katholieke Hogeschool Leuven.
- Van 2003 tot 2007: federaal parlementslid voor de VLD, met als specialisatie sociale zaken, werk en pensioenen.
- Sinds 2006: fractieleider van Open VLD in de gemeenteraad van Puurs.
- Bij de verkiezingen van 2007 werd Turtelboom niet herverkozen. In de regering-Leterme werd zij de eerste federale minister van Migratie- en Asielbeleid uit de Belgische geschiedenis.

Geef als eerste een reactie

Om reacties te kunnen geven moet u inloggen
< Terug naar overzicht

U zoekt, u vindt !

HR Square | Magazine, E-zine, Netwerk, Website, Seminaries, ...

Word nu lid !
Geniet van de voordelen